Zorunlu Arabuluculuk Nedir? Hangi Davalarda Dava Şartıdır?

Zorunlu arabuluculuk, Türk hukuk sisteminde, bazı özel hukuk uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasını zorunlu kılan bir dava şartıdır. Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan arabuluculuk, özellikle iş, ticaret, tüketici ve gayrimenkul hukukunda uyuşmazlıkların hızlı, ekonomik ve dostane yollarla çözülmesini amaçlamaktadır. Peki zorunlu arabuluculuk nedir, hangi davalarda zorunludur, süreç nasıl işler?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında, bazı uyuşmazlık konularında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması şarttır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde dava, usulden reddedilir.

İhtiyari arabuluculuktan farklı olarak; zorunlu arabuluculukta tarafların sürece katılımı bir tercihten çok, hukuki bir yükümlülüktür.

Zorunlu Arabuluculuk Kapsamındaki Davalar

1. İş Hukuku Davaları (7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3)

• İşe iade davaları

• Kıdem ve ihbar tazminatı

• Fazla mesai, yıllık izin, maaş alacakları

• İşçinin işe başlatılmaması tazminatı

• İşçi ile işveren arasındaki hakaret ve tazminat davaları

• İşyerindeki zararlara ilişkin tazminat talepleri

İş kazası ve meslek hastalığı davaları bu kapsama girmez, doğrudan dava açılabilir.

2. Ticari Uyuşmazlıklar (TTK m.5/A)

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda, örneğin:

• Çek ve bono kaynaklı alacak davaları

• Rekabet yasağı ihlali

• Fikri mülkiyet uyuşmazlıkları

• Komisyon ve yayın sözleşmeleri

• Bankacılık ve finans uyuşmazlıkları

Arabuluculuk dava şartıdır.

3. Tüketici Uyuşmazlıkları (6502 sayılı TKHK)

Tüketici mahkemelerinde görülen ve hakem heyetinin görev alanına girmeyen uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmalıdır.

İstisnalar:

• Tüketici hakem heyeti kararlarına itirazlar

• Taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar

• Bakanlık veya tüketici örgütlerinin açtığı kamu yararına davalar

  
  

  

  
  

4. Gayrimenkul ve Kat Mülkiyeti Uyuşmazlıkları (6325 s. Kanun m.18/B)

Aşağıdaki konularda da dava öncesi arabulucuya başvuru zorunludur:

• Kira ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar (ilamsız tahliye hariç)

• Ortaklığın giderilmesi ve paylaştırma davaları

• Kat mülkiyetine ilişkin uyuşmazlıklar

• Komşuluk hukukundan doğan ihtilaflar

  
  

Zorunlu Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

1. Başvuru: Taraflar arabuluculuk bürosuna başvurur. Ortak arabulucu seçilmemişse sistem tarafından bir arabulucu atanır.

2. Bildirim: Arabulucu, tarafları ilk toplantıya davet eder.

3. Süre: Süre, görevlendirme tarihinden itibaren 3 hafta olup, en fazla 1 hafta uzatılabilir.

4. Sonuç:

   • Anlaşma sağlanırsa, tutanak mahkeme kararı niteliğindedir.

   • Anlaşma sağlanamazsa, dava açılabilir.

   • İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, yargılama giderlerini öder.

     
     

Zorunlu Arabuluculukta Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Avukatla temsil zorunlu değildir, ancak hak kayıplarının önüne geçmek adına önerilir.

• İşe iade davalarında, anlaşma sağlanacaksa işçinin işe başlama tarihi, işe başlatılmazsa ödenecek tazminat mutlaka belirlenmelidir.

• Arabuluculuk tutanağının aslı veya onaylı sureti dava dilekçesine eklenmelidir. Aksi takdirde dava usulden reddedilir.

  
  

Sonuç: Arabuluculukla Uyuşmazlıklar Çözülür, Hak Kaybı Önlenir

Zorunlu arabuluculuk, yargının iş yükünü azaltmakla kalmaz, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların hızlı, gizli ve daha ekonomik şekilde çözümünü sağlar. Ancak süreç doğru yönetilmezse hak kayıpları kaçınılmazdır. Bu nedenle, arabuluculuk sürecine alanında uzman bir avukat eşliğinde katılmak, en sağlıklı ve güvenli yaklaşımdır.

zorunlu arabuluculuk,nedir,zorunlu arabuluculuk davaları,dava şartı arabuluculuk,iş hukuku arabuluculuk,ticari dava arabuluculuk,tüketici arabuluculuğu,kira arabuluculuğu