TCK MADDE 137 KAPSAMINDA KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI SUÇLARININ NİTELİKLİ HÂLLERİ

1. GİRİŞ

Kişisel verilerin korunması, dijitalleşmenin hız kazandığı çağımızda ceza hukukunun en önemli koruma alanlarından biri hâline gelmiştir. Gerek kamu kurumlarında gerekse özel sektörde tutulan verilerin miktarı ve niteliği arttıkça, bu verilere yönelik hukuka aykırı müdahalelerin yol açtığı zararlar da ciddi boyutlara ulaşmaktadır. Bu sebeple Türk Ceza Kanunu, kişisel verilerin korunmasına ilişkin suçları yalnızca temel hâlleriyle değil, nitelikli şekilleriyle de düzenlemiştir.

TCK’nın 137. maddesi, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi suçunun, belirli kişiler tarafından ya da belirli koşullar altında işlenmesi hâlinde daha ağır cezayı gerektiren durumları düzenlemektedir. Bu hüküm, özellikle kamu gücüne veya mesleki güvene dayalı olarak işlenen fiillerde cezai sorumluluğun artırılmasını amaçlamaktadır.

​

2. TCK 137’NİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE AMACI

Ceza hukukunda nitelikli hâl, suçun temel şekline göre daha ağır bir haksızlık içermesi nedeniyle daha fazla cezayı gerektiren durumları ifade eder. TCK 137, TCK 135 ve 136’da düzenlenen kişisel verilerin korunmasına ilişkin suçların, belirli kişiler tarafından veya belirli şartlar altında işlenmesini nitelikli hâl olarak kabul etmiştir.

Bu düzenlemenin amacı, kişisel verilere erişim imkânı bulunan kişilerin sahip oldukları yetkiyi kötüye kullanmalarını önlemek ve bu tür fiillere karşı caydırıcı bir yaptırım öngörmektir.

​

3. TCK 137/1-a: KAMU GÖREVLİSİ TARAFINDAN İŞLENMESİ

3.1. Kamu Görevlisi Kavramı

TCK 137/1-a hükmüne göre, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi fiilinin kamu görevlisi tarafından ve görevin sağladığı yetki kötüye kullanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.

Kamu görevlisi kavramı, yalnızca memurları değil; kamu hizmetinin yürütülmesine katılan tüm kişileri kapsar. Polis, jandarma, zabıta, sağlık personeli, mahkeme personeli bu kapsamda değerlendirilir.

​

3.2. Yetkinin Kötüye Kullanılması Şartı

TCK 137/1-a kapsamında öngörülen nitelikli hâlin uygulanabilmesi için failin yalnızca kamu görevlisi olması yeterli değildir. Bunun yanında, kişisel verilere erişimin failin yürüttüğü kamu görevi nedeniyle mümkün olması ve bu yetkinin görev amacı dışında kullanılması gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, failin kamu görevlisi sıfatı ile suç arasında doğrudan bir illiyet bağı bulunmalıdır. Kişisel verilerin, görevden kaynaklanan erişim imkânı kullanılmaksızın elde edilmesi hâlinde bu nitelikli hâlin uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle sırf kamu görevlisi sıfatı taşıyan bir kişinin kişisel verilere ulaşması, tek başına TCK 137/1-a kapsamında cezayı ağırlaştıran bir unsur olarak değerlendirilemez; fiilin mutlaka görevden doğan yetkinin kötüye kullanılması suretiyle işlenmiş olması zorunludur.

​

3.3. Yargıtay Uygulaması (2024/1950 K.)

Yargıtay’ın 2024/1950 sayılı kararında önemli bir ayrım yapılmıştır. Karara göre, kamu görevlisinin yalnızca görev gereği erişebildiği sistemdeki verileri görüntülemesi, bu verileri üçüncü kişilere aktarmadığı sürece TCK 136 kapsamında suç oluşturmaz. Ancak söz konusu verilerin başkasına verilmesi veya ifşa edilmesi hâlinde hem TCK 136 hem de TCK 137/1-a uygulanır.

​

4. TCK 137/1-b: MESLEK VE SANATIN SAĞLADIĞI KOLAYLIK

TCK 137/1-b hükmü uyarınca, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi fiilinin belli bir meslek ya da sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza artırılmaktadır. Bu düzenlemede esas alınan ölçüt, failin sahip olduğu mesleki konum sayesinde kişisel verilere diğer kişilere kıyasla daha kolay ve ayrıcalıklı biçimde ulaşabilmesidir. Ancak her meslek mensubunun işlediği fiil bu nitelikli hâl kapsamında değerlendirilemez. Nitelikli hâlin uygulanabilmesi için, işlenen suç ile mesleğin sağladığı imkân arasında doğrudan bir bağlantının bulunması, başka bir ifadeyle suçun mesleki yetki veya erişim kolaylığı sayesinde işlenmiş olması gerekmektedir. Aksi hâlde, yalnızca meslek sahibi olmak tek başına cezayı artırıcı bir unsur olarak kabul edilemez.

​

5. CEZANIN ARTIRILMASI VE UYGULAMA SİSTEMİ

TCK 137 uyarınca, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi suçunun temel hâli bakımından öngörülen 2 ila 4 yıl arası hapis cezası, nitelikli hâllerin varlığı durumunda artırılmaktadır. Buna göre, suçun TCK 137 kapsamında işlenmesi hâlinde ceza 3 ila 6 yıl hapis cezasına yükselmekte; birden fazla nitelikli hâlin aynı anda gerçekleşmesi durumunda ise artırımlar birlikte uygulanmaktadır. Bu düzenleme ile kanun koyucu, özellikle güven ilişkisine dayalı görev ve mesleklerin kötüye kullanılmasını daha ağır şekilde yaptırıma bağlamış ve kişisel verilerin korunmasını ceza hukuku bakımından güçlü bir güvence altına almıştır. Bu yönüyle TCK 137, kişisel veri ihlallerine karşı caydırıcılığı yüksek, koruyucu nitelikte bir norm olarak ceza hukukundaki yerini almaktadır.

​

6. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

TCK 137, kişisel verilerin korunmasına ilişkin ceza hukukunun en önemli tamamlayıcı hükümlerinden biridir. Kamu görevlileri ve meslek mensupları açısından getirilen ağırlaştırıcı hükümler, veri güvenliğinin yalnızca teknik değil aynı zamanda etik ve hukuki bir sorumluluk olduğunu ortaya koymaktadır.

Yargıtay içtihatları, bu maddenin uygulanmasında özellikle yetki sınırının aşılması, mesleki kolaylık ile suç arasındaki bağ ve ölçülülük ilkesine dikkat edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu yaklaşım, hem bireylerin haklarını korumakta hem de hukuki güvenliği sağlamaktadır.

​

7.Sıkça Sorulan Sorular 

TCK 137 nedir?

TCK 137, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi suçunun nitelikli hâllerinidüzenleyen maddedir. Bu madde, suçun kamu görevlisi tarafından veya mesleğin sağladığı kolaylıkla işlenmesi durumunda cezayı artırır.

TCK 137 hangi suçlara uygulanır?

TCK 137, doğrudan bir suç tipi değildir.
➡ TCK 135 (kişisel verilerin kaydedilmesi)
➡ TCK 136 (verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi)
suçlarının nitelikli hâli olarak uygulanır.

TCK 137/1-a neyi düzenler?

Kamu görevlisinin, görevinden kaynaklanan yetkisini kötüye kullanarak kişisel verilere erişmesi, bu verileri paylaşması veya ele geçirmesi hâlinde cezanın artırılmasını düzenler.

Kamu görevlisinin her veri erişimi suç mudur?

Hayır.
Yalnızca görev nedeniyle sahip olduğu yetkiyi kötüye kullanarak veriye erişmesi hâlinde suç oluşur.
Salt merakla bakmak disiplin suçu olabilir, ancak ceza sorumluluğu doğurmayabilir.

TCK 137/1-b nedir?

Bu hüküm, suçun belli bir meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde uygulanır.
Örneğin; doktorun hasta bilgilerini, bankacının müşteri verilerini paylaşması gibi.

Her meslek mensubu için TCK 137 uygulanır mı?

Hayır.
Meslek ile suç arasında doğrudan bir bağlantı bulunmalıdır.Sadece aynı iş yerinde çalışmak veya aynı mesleğe sahip olmak yeterli değildir.

TCK 137’de ceza ne kadar artar?

• TCK 136 temel ceza: 2 – 4 yıl hapis

• TCK 137 uygulanırsa: 3 – 6 yıl hapis

• Birden fazla nitelikli hâl varsa: artırımlar birlikte uygulanır

TCK 137 şikâyete tabi midir?

Evet.
TCK 136’ya bağlı olduğu için şikâyete tabidir.Şikâyet süresi, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır.

TCK 137’de görevli mahkeme hangisidir?

Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir.

TCK 137 ile disiplin cezası birlikte uygulanabilir mi?

Evet.
Ceza yargılamasından bağımsız olarak kamu görevlisi hakkında idari disiplin cezası da uygulanabilir.

​

Yasal Uyarı ve Telif Hakkı Bildirimi

Bu çalışmada yer verilen Yargıtay kararları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 31. maddesi uyarınca resmî nitelikte eser kapsamında olup telif hakkına tabi değildir. Karar metinleri, kamuya açık yargı içtihatlarından alınmış olup bilgilendirme amacıyla paylaşılmıştır. Makale içerisinde yer alan değerlendirmeler, açıklamalar ve yorumlar tamamen yazarın kişisel bilimsel görüşleriniyansıtmakta olup, hukuki danışmanlık veya bağlayıcı görüş niteliği taşımaz. Somut olaylar bakımından hukuki değerlendirme yapılmadan önce alanında uzman bir hukukçuya danışılması tavsiye edilir.

Bu çalışmanın tamamı veya bir kısmı, kaynak gösterilmek suretiyle alıntılanabilir. İzinsiz çoğaltılması, ticari amaçla kullanılması veya içeriğin yazar adı belirtilmeksizin paylaşılması yasaktır.